Không khí của diễn ngôn bình luận báo chí tiếng Việt và tiếng Anh (Khảo sát trên báo điện tử Vnexpress và The Washington post)

Tóm tắt

Vận dụng khung phân tích diễn ngôn dựa trên lí thuyết Ngữ vực của M.A.K. Halliday, bài viết tập trung khảo sát thành tố Không khí (Tenor) nhằm làm rõ cách thức tương tác giữa tác giả và độc giả trong diễn ngôn bình luận báo chí. Ngữ liệu gồm 157 diễn ngôn bình luận báo chí được thu thập trong tháng 4/2022 trên tờ VnExpress và The Washington Post. Khối ngữ liệu này được phân tích dựa trên bốn chỉ báo ngôn ngữ: hệ thống xưng hô, phương tiện tình thái, kiểu câu và chiến lược lịch sự. Kết quả cho thấy một sự tương phản rõ nét: trong khi diễn ngôn tiếng Việt kiến tạo một không khí chia sẻ, đồng cảm, ngôn ngữ đánh giá trực tiếp và tỉ lệ câu cầu khiến cao, thì diễn ngôn tiếng Anh lại thiết lập một không khí tranh biện, dựa trên thẩm quyền, lập luận bằng chứng và tỉ lệ áp đảo của câu trần thuật. Sự khác biệt này được lí giải là hệ quả của sự chi phối từ hai mô hình văn hóa giao tiếp và thể chế báo chí khác biệt.