Tương đương ngữ nghĩa trong dịch thuật câu phức tiếng Việt và tiếng Anh

Tóm tắt

Tương đương ngữ nghĩa (Semantic Equivalence) trong dịch thuật thể hiện ở việc bản dịch phải truyền đạt được ý nghĩa tương tự như bản gốc. Ở cấp độ từ, đó sẽ là tương đương về nghĩa biểu vật hay biểu niệm; ở cấp độ câu, đó sẽ là tương đương về nghĩa miêu tả/ nghĩa kinh nghiệm. Bài viết này đi sâu phân tích tương đương ngữ nghĩa trên phương diện nghĩa kinh nghiệm - loại nghĩa phản ánh thực tại khách quan, lấy khung phân tích ngữ nghĩa (siêu chức năng kinh nghiệm) của M. Halliday làm cơ sở cho việc nghiên cứu. Ngữ liệu được xem xét theo cả hai chiều: (1) từ tiếng Anh sang tiếng Việt và (2) từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Kết quả nghiên cứu cho thấy có cả sự tương đương và không tương đương về các kiểu quá trình vật chất, tinh thần và quan hệ trong hai ngôn ngữ.