“Vật dụng sóng đôi” trong tri nhận của người Việt (Khảo sát trong ca dao, tục ngữ và thành ngữ)

Tóm tắt

Bài viết này tiến hành khảo sát và mô tả hệ thống “vật dụng sóng đôi” trong ca dao, tục ngữ và thành ngữ tiếng Việt. Hệ thống “vật dụng sóng đôi” khá phong phú và đa dạng với 250 cấu trúc sóng đôi, xuất hiện 504 lần trong 445 đơn vị ca dao, tục ngữ và thành ngữ, chẳng hạn như: áo – quần, chăn – gối, giường – chiếu, chỉ – kim, … những cấu trúc “vật dụng sóng đôi” này vốn cụ thể, hữu hình, có nhiều trải nghiệm nên trở thành miền nguồn và ánh xạ tới miền đích “con người”, miền đích “xã hội” tạo nên những mô hình ẩn dụ ý niệm. Từ những mô hình ẩn dụ ý niệm được xác lập, bài viết phân tích thêm một số nét độc đáo trong cách hình dung của người Việt về “vật dụng sóng đôi” trên cơ sở nghiệm thân.