Khái niệm transitivity trong ngôn ngữ học

Tóm tắt

Trong ngữ pháp truyền thống, khái niệm transitivity thuộc bình diện cú pháp gắn với động từ, hình thành một kết cấu cú pháp, trong đó có một động từ và một bổ ngữ trực tiếp, và kết cấu đó được gọi là kết cấu ngoại động, còn trong trường hợp ngược lại, nó được gọi là kết cấu nội động. Kết cấu ngoại động được lưỡng phân về mặt ngữ nghĩa: kết cấu chuyển tác và kết cấu phi chuyển tác. Trong Ngữ pháp chức năng hệ thống, transitivity được xem là một tập hợp các lựa chọn các nội dung ý niệm thuộc kinh nghiệm, được mã hóa bằng ngôn ngữ. Bài viết này khảo sát các đặc trưng cú pháp-ngữ nghĩa của hiện tượng này trong ngữ học nói chung, trong Việt ngữ học nói riêng nhằm có một cái nhìn thấu đáo hơn về bản chất của nó.