Sự biến đổi của nguyên âm trong thổ ngữ Sa Huỳnh

Tóm tắt

Bài viết mô tả biến đổi của nguyên âm trong thổ âm Sa Huỳnh, địa bàn khảo sát thuộc xã Phổ Khánh, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi bằng việc miêu tả và so sánh ngữ âm của thổ ngữ này với các thổ ngữ khác thuộc tiếng Quảng Ngãi. Thổ ngữ Sa Huỳnh ghi nhận các trường hợp biến đổi rất riêng của âm chính trong vần, so với các thổ ngữ khác (của tiếng Quảng Ngãi). Nghiên cứu này nhằm làm rõ biến đổi ngữ âm phức tạp của một thổ ngữ theo diện đồng đại, đồng thời chỉ ra quy luật biến đổi ngữ âm của dãy thổ ngữ Nam – Ngãi. Bên cạnh những chứng cứ về sự biến đổi của các nguyên âm vốn là những khuynh hướng biến đổi chính của cả dãy thổ ngữ Nam – Ngãi (như nguyên âm đôi biến thành nguyên âm đơn cùng dòng, biến hóa của các nguyên âm đơn khi kết hợp với phụ âm cuối môi hay mạc), thổ âm Sa Huỳnh còn cho thấy sự biến chuyển phức tạp của nguyên âm trong vần khép và nửa khép.