Đối chiếu một số từ Hán Việt và từ tương ứng trong tiếng Trung hiện đại về ngữ nghĩa và sử dụng

Abstract

Từ Hán Việt (HV) chiếm một tỷ lệ đáng kể trong vốn từ vựng tiếng Việt, tạo ra mối liên hệ lịch sử và ngôn ngữ mật thiết với tiếng Trung. Tuy nhiên, sự tương đồng về hình thức âm đọc Hán Việt và chữ Hán tương ứng thường ẩn giấu những khác biệt tinh tế, thậm chí là khác biệt lớn về ngữ nghĩa và cách sử dụng trong tiếng Trung hiện đại (TTHĐ). Bài viết này tập trung đối chiếu, phân tích sự tương đồng và khác biệt về ngữ nghĩa ( trường nghĩa , sắc thái nghĩa , nghĩa biểu vật ) và cách sử dụng ( phong cách ngôn ngữ , tổ hợp từ cố định , chức năng ngữ dụng ) giữa các cặp từ HV và từ TTHĐ tương ứng. Bằng phương pháp phân tích đối chiếu, nghiên cứu trường hợp điển hình, kết hợp khảo sát giảng viên và sinh viên, bài viết chỉ ra các dạng dịch chuyển ngữ nghĩa phổ biến (thu hẹp, mở rộng, chuyển nghĩa hoàn toàn), sự khác biệt về sắc thái biểu cảm, phạm vi kết hợp và ngữ cảnh sử dụng. Các sơ đồ, bảng biểu được sử dụng để minh họa trực quan những khác biệt này. Nghiên cứu cũng phân tích những thách thức mà người Việt học tiếng Trung gặp phải do ảnh hưởng của từ HV và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập từ Hán Việt, nâng cao năng lực giao tiếp trong tiếng Hán và tiếng Việt