Nghiên cứu văn phong chính luận của Hồ Chí Minh qua lăng kính ngôn ngữ học

Abstract

Mục đích của nghiên cứu này là làm sáng tỏ những nét độc đáo trong phong cách chính luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ba tác phẩm tiêu biểu: Bản án chế độ thực dân Pháp, Tuyên ngôn Độc lập, và Vi hành được chọn làm đối tượng phân tích định tính, dựa trên ba khung lý thuyết về thể loại văn bản, tính đối thoại và lý thuyết đánh giá ngôn ngữ. Trong nghiên cứu này, chúng tôi tập trung làm rõ những đặc điểm ngôn ngữ trong văn phong chính luận thông qua việc lựa chọn từ vựng, cú pháp và ngữ dụng, và các biện pháp tu từ. Kết quả nghiên cứu cho thấy Hồ Chí Minh đã rất tài tình trong việc kết hợp giữa lập luận chính trị sắc bén và nghệ thuật ngôn từ tinh xảo như: việc kết hợp từ vựng pháp lý, chính luận và ngôn ngữ sinh hoạt, sử dụng cấu trúc câu đa dạng, tạo hiệu ứng tu từ, đồng thời khéo léo vận dụng yếu tố dân gian vào ngôn ngữ. Hơn nữa, Hồ Chí Minh đã kết hợp hài hòa giữa tính học thuật và tính đại chúng, và đặc trưng của phong cách carnival như tạo ra các đối thoại với người đọc và sử dụng thủ pháp đảo ngược vai trò. Nhờ đó, những tư tưởng chính trị của Người không chỉ dễ tiếp cận đối với công chúng mà vẫn đảm bảo tính nghiêm túc, khoa học, góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền cách mạng.