Hiệu ứng ngữ dụng từ sự diễn giải phi tương ứng với nghĩa của phát ngôn

Abstract

Nghiên cứu này nhằm khảo sát những hiệu ứng ngữ dụng phát sinh từ sự phi tương ứng giữa ý nghĩa mà phát ngôn muốn truyền đạt và cách diễn giải của người tiếp nhận trong tiểu thuyết Tự truyện của Bí non của Gilles Paris, trên cơ sở Lý thuyết Phù hợp (Sperber & Wilson, 1986). Bằng phương pháp phân tích định tính các đoạn hội thoại và lời kể tiêu biểu, nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng cách giữa cách diễn giải của trẻ em và nghĩa phát ngôn của người lớn tạo ra những hiệu ứng ngữ dụng đặc sắc như nghịch lý kịch tính, tình huống hài hước, cảm xúc bi thương, đồng thời phản ánh phương thức tri nhận thế giới đặc trưng của trẻ em. Từ đó, để duy trì các hiệu ứng ngữ dụng, nghiên cứu đề xuất phương pháp dịch nguyên văn hay dịch ngữ nghĩa, kết hợp chú giải ngắn gọn khi cần thiết, giúp độc giả đích tiếp cận các tầng nghĩa và cảm xúc tương đương với nguyên bản.